Yabancı bir dil olarak Türkçe öğretiminde C1 kurunun kolay olduğu düşünülür genellikle öğretmenler tarafından.

‘’Dil bilgisi konuları tamamlanmış, kelime hazinesi genişlemiş, öğrenciler yetişmiştir’’ diye düşünüldüğü için.

Dinleme ve anlama kısmı için bu düşünceye katılıyorum. Konuşma ve yazmaya gelince… Hayır, düşünüldüğü gibi değil maalesef ve açıkça söyleyeyim bu maalesefin sorumlusu öğretmenler.

Öğrencilere C1 kuruna gelene kadar aşama aşama mevcut bilgilerine uygun konuşma ve yazma uygulamaları yaptırılmadığı için bu sonuç ortaya çıkıyor. Yapışıp kalırsa öğretmen, ders ve çalışma kitaplarına böyle olur. Boşluklar doldurulur, doğru şıklar işaretlenir, beylik cümlelerle basit kompozisyonlar yazılır ve öğrenci kurları başarıyla geçer.

Söylenenleri anlayan ama doğru ve akıcı bir Türkçe ile cevap veremeyen,  edebi bir metinle karşılaşınca bunalıp kalan öğrenciler.

Vahim bir sonuç elbette.

Bu yüzden en zevkli bir kur olabilecekken C1 kuru kâbusa dönüşebilir öğretmen için çünkü karşınızda kurları geçmiş olmasına dayanarak ‘’Türkçe tamamdır’’ havasına girmiş öğrenciler vardır.

Bu öğrenci tipine tam olarak kavranılmamış konuların tekrarını yapmanın bir faydası olmaz. Çok dinlemiştir o konuları, biliyordur. Sorun zaten bilgi eksikliğinde değil, bilginin kullanımında.

Aslında bu konuyla ilgili olarak uzun uzun söylenmek isterim ama ‘’Peki ne yapacağız böyle yarım yamalak bir sınıfla karşılaşınca?’’ deyip sadede gelmek isteyenleri dikkate alarak çözüm yollarımı sıralamaya geçiyorum.

C1 kurunda bireysel çalışmalara ağırlık verin hem konuşma hem de yazmada. 

Bunun sebebini şöyle açıklayabilirim: Öğrenci artık başının çaresine bakmalıdır. Tek başına –grup çalışmalarının avantajları olmaksızın- konuşup yazabilmelidir. Eksikliklerini görmeli, düzeltmeli, yuvadan tek başına uçuşa hazır olmalıdır. Örneğin:

Ülkeleri, hobileri v.s. hakkında Powerpoint sunumlar yaptırın.

Her gün kısa kompozisyonlar yazdırın sınıfta –bir paragraflık- ve okutun.

Haftada iki kere, en az bir sayfalık, yazma ödevleri verin ve sınıfta okutturun.

Her gün, farklı konularda, öğrencilerin hazırlıksız olarak konuşmasını sağlayacak konuşma zeminleri oluşturun.

Okuma tiyatrosu yaptırın.

Kültür aktarımına –en azından gündelik yaşam için gerekli olanlara- yoğunlaşın C1 kurunda. 

Dil bedense kültür de kandır. Kültürel kodları kavramamış öğrenciler Türkçeyi çok rahat konuşup yazabilseler bile Türk kültürüyle baş başa kaldıklarında kendini ifade etmekte zorlanır, hangi durumda neyin doğru neyin yanlış olduğunu kestiremez, iletişimde sorunlar yaşarlar.

Kültür aktarımı için önerilerim:

Atasözleri ve deyimler hikâyeleriyle birlikte öğretildiğinde hem kültür aktarımına yardımcı oluyor hem de öğrencilerin atasözü ve deyim kapasiteleri gelişiyor.

Gazete ve dergiler güncel birer ayna işlevi görüyor. Ayrıca öğrencilerin kitaplarda rastlayamayacakları en son çıkan kelimelerle de karşılaşma şansları oluyor.

Belgeseller konusunda TRT diyorum başka bir şey demiyorum, kültürümüzü çok farklı açılardan anlatan zengin bir belgesel yelpazesi var.

Ayrıca yeri geldiğinde argo öğretmekten de kaçınmıyorum, o da lazım ancak bu öğrencilerin bana ‘’Abla’’ ve ‘’Sen’’ diye hitap edebildikleri anlamına gelmiyor tabii.

 C1 kurunda fiilimsiler konusunu kesinlikle halledin.

Fiilimsiler öğrencilerin kafasının karışık olduğu bir konudur. Haksız da sayılmazlar, fiilimsiler harika yapılar ama bir yabancı için zor.

Doğru kullanımı bir yana kullanım oranı ayrı bir sorun fiilimsilerin. Gereksiz fiilimsi kullanımlarıyla şişirilmiş cümleler bitmek bilmiyor bazen. Suni ve takip edilmesi zor yazılar ortaya çıkıyor.

Bizler aslında kısa kısa cümlelerle düşünüyoruz, konuşma veya yazma anında kısa cümlelerimizi fiilimsilerle dokuyarak birleştiriyoruz. Ben bu mantığı öğrencilerde yerleştirmek için iki tür çalışma yaptırıyorum:

Birincisi, kısa kısa cümleler verip fiilimsilerle birleştirmelerini istiyorum.

İkincisi, içinde fiilimsiler geçen uzun cümleler verip kısa kısa cümlelere haline getirmelerini istiyorum.

Ve bıkıp usanmadan yanlış fiilimsi kullanımlarını, sebebini açıklayarak düzeltiyorum.

Başka çözüm önerilerim de var C1 kurları için ama başka zaman artık, konu uzun bir yazıya sığmadı.