Bugün, Dr. Ömer Cem Karacaoğlu’nun bir araştırmasını okudum.

Okuduğumdan beri cinlerim tepemde. ‘’Keşke öğretmen olacağıma ara ütücü olsaydım. Bas ütüyü, al paranı!’’ dediğim zamanların birindeyim.

Öğretmenlik nasıl bir meslektir? Nasıl bir tamlık ister ve bunu neye dayanarak ister?

Öğretmene; bunca beklentinin alt yapısı sağlanır mı?

Kısmen ya da tamamen gerçekleştirdiğinde karşılığı verilir mi?

Toplumu ve devleti ikiyüzlü buluyorum bu konularda. Beklenti sonsuz ama iş karşılığını ödemeye gelince bir isteksizlik bir isteksizlik…

Yabancı bir dil olarak Türkçe öğretimi yapan arkadaşlara ve kendime bir hatırlatma olarak alıntılıyorum söz konusu yazıdan ‘’Öğretmen Yeterlilikleri’’ni.

Daralmayalım. İşimizin gerekleri bunlar, bu özellikleri taşımalıyız. Her şeye rağmen, kendimize ve işimize duyduğumuz saygı adına.

ETKİN ÖĞRETMENİN YETERLİLİKLERİ (*)

Kendini Geliştirmeye İlişkin Yeterlilikler 

Kendi performansını değerlendirir.

Mesleki gelişmeleri izler ve katkı sağlar.

Mesleki yasaları izler, görev ve sorumlulukları yerine getirir.

Öğrenmeyi öğrenmiştir, yaşam boyu öğrenir ve kendini geliştirir.

Değişime ve yeniliklere açıktır. Yenilikleri izler, yenilik ve değişmelere uyum sağlar.

İşbirliğine, takım çalışmasına açıktır.

Okumayı sever.

Araştırma yapar.

Kendi kişisel vizyonunu geliştirir.

Okulunda-kursunda verimliliğin artırılması için çaba sarf eder.

Sürekli olarak “Bunu daha iyi nasıl gerçekleştiririz?” sorusunu sorarak derse hazırlık yapar.

Kendini geliştirme fırsatlarını değerlendirir.

Gerektiğinde uzmanlarla işbirliğine girer.

Hatalarını kabul eder, hata yapanlara gerekli fırsatı verir.

Özlük haklarına ilişkin (atama, tayin, terfi, nakil vb) konularda haklarını arar.

Teknolojiyi mesleki ve kişisel gelişimi için kullanır.

Araştırma ve sorgulama alışkanlığını geliştirir.

Mesleki gelişimini sağlayacak ortamlara girer.

Mesleğindeki sorunlara duyarlıdır ve çözüme katkı getirir.

Ulusal ve Uluslararası Değerlere İlişkin Yeterlilikler 

Ülkesini, ulusunu, öğrencisini sever ve öğrenciyi yüreklendirir.

Dürüsttür.

Bedensel ve ruhsal yönden sağlıklıdır.

İlkelidir.

Genel ve temel konularda donanımlıdır.

Analitiktir.

Ana dilini etkili kullanır.

Güzel yazı yazar.

Sanata ve estetiğe duyarlıdır.

Doğayı sever ve çevreye duyarlıdır.

Sorumluluk duygusu gelişmiştir.

İnsanları sever.

Türk kültürünü tanır ve benimsemiştir.

Toplumla ilgili nitelikleri bilir.

Ulusal değerlere sahip çıkar.

Evrensel değerleri benimser.

Çağdaş bir insanın sahip olması gereken becerilerle (bilgisayar, internet, vb.) donanımlıdır.

Çağdaş gelişmelerden haberdardır.

Mesleğini severek yapar.

Davranışları ve kişiliği ile öğrencilerine ve topluma örnektir.

Kendisiyle barışıktır.

Konuları, olayları, olguları akılcı biçimde değerlendirir.

İşine ve devama özen gösterir.

Açık fikirlidir.

Bazı toplumsal ve sosyal değerlere sahiptir ve bu değerleri öğrencilerine benimsetir.

Ülkesinde ve dünyada olup bitenle ilgilenir.

Sırdaştır.

Tasarlayıcıdır.

Kolaylaştırıcıdır.

Sağlam bir karaktere ve kişiliğe sahiptir.

Planlı programlıdır.

Sorun çözme becerilerini uygulayabilir.

Öğretmenlik mesleğin etik ilkelerine uygun davranır.

Komplekssizdir.

 

 

Alan Bilgisine İlişkin Yeterlilikler

Alanındaki temel kavram ve genellemeleri (ilkeleri) bilir.

Disiplinler arası bilgi ve becerilerini sentezlemiştir.

Bilimdeki ve alanındaki gelişmeleri izler.

Alanında yapılan bilimsel çalışmalara katılır.

Bilginin kaynağını araştırır ve kanıt ister.

Meslek Bilgisine İlişkin Yeterlilikler 

1)Öğrenciyi Tanıma ve Öğrencinin Gelişimini Sağlamaya İlişkin Mesleki Yeterlilikler 

Gelişim özelliklerini tanır.

İlgi ve ihtiyaçları dikkate alır.

Öğrenciye değer verir.

Model olur, söylediklerini yapıp gösterir ve sözünde durur.

Öğrenciye rehberlik eder, yol gösterici, yapıcı ve yaratıcıdır.

Destekleyicidir.

Öğrencilerin kişiliklerine ve gelişebilirliklerine saygı duyar.

Öğrenciyi dinler.

Cesaretlendirir ve teşvik eder.

Empatik davranır.

Güler yüzlüdür.

Öğrencilerin kendilerini geliştirebilmelerine yardımcı olur.

Öğrenciye güven verir.

Öğrencilerin öğrenme stillerine önem verir.

Öğrencilerde özdenetimi sağlar.

Öğrencilerde içsel motivasyonu geliştirir.

2)Öğrenme-Öğretme Sürecine İlişkin Mesleki Yeterlilikler

Dersi planlar.

Öğrenme ortamlarını düzenler.

Bireysel farklılıkları dikkate alarak öğretimi çeşitlendirir.

Zamanı etkili kullanır.

Davranışı ve sınıfı yönetir.

Sınıfta istenmeyen davranışlarla başa çıkar.

Sınıfta duyguları yönetir.

Sınıf iklimini her zaman olumlu tutar.

Sınıf kurallarını öğrencilerle belirler ve bu kuralların uygulanmasını izler.

Yansıtıcı düşünür.

Yaratıcı düşünür.

Eleştirel düşünür.

Problem çözer.

Hoşgörülü davranır.

Öğrenme-öğretme strateji, yöntem, teknik, taktiklerini öğrenme-öğretme ortamında uygun, etkili ve doğru kullanır.

Öğrencinin üst düzey performans göstermesi için öğrenciyi harekete geçirir.

Bilgi ve iletişim teknolojilerinde donanımlıdır.

Beden dilini iyi kullanır.

Araştırma formasyonuna ve anlayışına sahiptir.

İnceler ve sorgular

Sabırlıdır.

Öğrenmeyi öğretir.

Demokratiktir.

Öğrencinin bilgiye ulaşmasını sağlar.

Öğrencileri öğrenme sürecinde etkin kılar.

Öğrencilerin dikkatini konunun üzerine çeker.

Kendine güvenir.

Derse uygun bir giriş yapar.

Öğrencilerde yanlış gelişmiş kavramları belirler.

Anlaşılır açıklamalar ve yönergeler verir.

Ses tonunu etkili kullanır.

Konuyu yaşamla ilişkilendirir.

Etkili soru sorar.

Olumlu benlik kavramına sahiptir ve öğrencilerde olumlu benlik kavramı gerçekleştirir.

Önerilere açıktır ve gerektiğinde bu önerilerden yararlanır.

Okumaya teşvik eder.

Dönüt verir.

Düzeltme kullanır.

Kaynak çeşitliliği yaratır.

Kendini iyi ifade eder.

Enerjiktir ve coşkuludur.

Öğretim materyallerinin amaca uygun olmasına ve estetik duyarlılığı artırmasına dikkat eder.

3)Öğrenmeye, Gelişimi İzlemeye ve Değerlendirmeye İlişkin Mesleki Yeterlilikler 

Ölçme ve değerlendirme yöntem ve tekniklerini belirler.

Değişik ölçme tekniklerini kullanarak öğrencinin konu alanındaki öğrenmelerini ölçer.

Verileri analiz ederek yorumlama, öğrencinin gelişimi ve öğrenmesi hakkında geri bildirim sağlar.

Sonuçlara göre öğretme-öğrenme sürecini gözden geçirir.

Notu tehdit olarak kullanmaktan kaçınır.

Sınav kâğıtlarını iyi inceleyip yanlışları işaretler, kâğıtları sınıfta dağıtarak yanlışlarının öğrencinin kendisine düzelttirir.

Öğrenci ilerlemesini izler.

4)Okul, Aile, Meslektaş ve Toplum İlişkilerine İlişkin Mesleki Yeterlilikler 

Ana, baba, veli, meslektaş, okul içi ve dışındaki diğer kişilerle olumlu ve etkili iletişim kurar.

Okulu-Kursu bir kültür merkezi olarak görür.

Çevreyi tanır.

Çevre olanaklarından yararlanır.

5)Programa ve İçeriğe İlişkin Mesleki Yeterlilikler

Özel alan öğretim programı bilgisi ve uygulama becerisi vardır.

Özel alan öğretim programını izler ve değerlendirir.

Hedef ve hedef davranışları (kazanımları) açık bir biçimde ifade eder.

Programı başarıya ulaştırabilmede çevre olanaklarını kullanır.

(*) Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi’nden Dr. Ömer Cem Karacaoğlu’nun, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi. Haziran 2008. Cilt: V, Sayı: I, 70-97 yayımlanan ‘’ÖĞRETMENLERİN YETERLİLİK ALGILARI’’ adlı çalışması