Bir ghostwriter evvela ön yazmalar yapar. Bu inşa edilecek metne hazırlıktır, asıl yazma aşaması değildir, “notlar alma” olarak da tanımlanabilir. Bunun için kullanılabilecek farklı teknikler var aşağıda örnekleyerek açıklamaya çalıştığım gibi.

Okuma

Okuma hakkında daha önce yazdım. Birincil ve en önemli yöntem olduğu hatırlatarak geçiyorum bu yüzden. Bakınız:

https://www.haticegulcantopkaya.com/ghostwriterin-yazma-teknikleri/377-ghost

https://www.haticegulcantopkaya.com/ghostwriterin-yazma-teknikleri/289-bir-ghostwriter-nasil-okur

Hissetme

Canlı açıklamalar oluşturmak için duyuların devreye sokulmasıdır. 

Konu: Yağmur

Dokunma: Kaygan, rutubetli, ıslak

İşitme: Gök gürültüsü, cama vuran damla darbeleri, şıpırtılar, rüzgârın uğultusu

Görme: Şimşek, yıldırım, gri gökyüzü, (yağmurdan sonra) gökkuşağı, berrak gökyüzü

Koku: Toprak kokusu

Tat: Su tadı, serin ve ferahlatıcı

5N 1K

İlkokul müfredatına kadar girmiş bu gazetecilik terimi, konunun bir çırpıda  netleşmesini sağlar.

Ne? İlk Türk yapımı uçak olan Vecihi K VI'nın imal edilmesi

Kim? Vecihi Hürkuş

Ne zaman? 28 Ocak 1925’te

Nerede? İzmir- Sediköy’de 

Niçin? Çünkü ilk Türk tipi tayyareyi yapmak gibi bir ideali vardı.

Nasıl? Başarmak azmiyle günde 16 saat çalışarak

Tanımlama

Bir varlığın ya da kavramın ne olduğunu belirtmektir. "Bu nedir / kimdir" sorusunun cevabı olup varlığın ya da kavramın zihinde belirginleşmesi amacıyla sorulur. 

İyi bir tanımda, sadece gerekli olanlar bulunacağı için konunun sınırlarının doğru çizilmesine yardım eder.

Ve bazen kelimenin anlamını, kökenini, kullanıldığı bağlamları araştırmak konuya yeni bir ışık tutar.

Mesela üzüntü veren bir anıya dair yazdığınızı farz edin. Üzülmek fiilinin tanımına ve kökenine bakarsanız şunları öğrenirsiniz.

Meyve adı olan üzüm ile üzülmek fiili aynı kökten gelir. Bunun için “Üzüm üzüm üzüldüm” tabirini kullanırız. Üzmek, kırmak / koparmak demek. Üzüldüğümüzde tıpkı bir üzüm salkımı gibi dalımızdan kırılarak kopartılmış oluruz. 

Bu tanıma göre üzülmek; dışımızdan gelen sert ve kesin bir hamleyle, bir anda -belki apansız bir anda– içimizde hissettiğimiz kırılma acısıdır.

Sanırım yukarıdaki tanımlamadan sonra üzülmek fiili zihninizde yeniden şekillendi, kelimenin üzerindeki pas çözüldü, kavrama dair bakış açınız tazelendi. Bu size yazmak imkânı verecektir kavramla ilgili yeni bağlantılar kurarak.

Açıklama

“Yazmaya nerden başlamalı? Nasıl anlatmalı?” zor ama yazmaya başlamadan önce cevaplamanız gereken sorulardır. 

Önce kendinize açıklamanız lazım nereden ve nasıl başlayarak anlatacağınızı. 

Diyelim ki bir biyografi yazacaksınız, Ali Bey’in biyografisini.

“Ali Bey’in hayatını anlatacağım” bir tanımdır fakat açıklama değildir. Açıklaması şöyle olabilir: 

Ali Bey’in hayatını tasnif etmek yani yaşın getirdiği evreleri (çocukluk, gençlik, orta yaş, yaşlılık) ailesini, eğitimini, işini, evliliğini, hobilerini, seyahatlerini, arkadaşlarını tel tel ayırmak.

Ali Bey’in hayatına dair çıkarımda bulunmak yani Ali Bey’in hayatını araştırıp inceledikten sonra bir sonuca varmak. “Bu anlamlı, üretken bir hayat” gibi.

İrdeleme yapmak yani Ali Bey’in nasıl olup da anlamlı, üretken bir hayat yaşadığını nedenleri ve sonuçlarıyla ortaya koymak.

Serbest Yazma

Sınırlı bir zaman diliminde -mesela beş dakikada- konunuz hakkında hiç durmadan, noktalama işaretlerine dikkat etmeden, fikirlerinizin iyi olup olmamasına bakmadan yazın. 

Bu yazma henüz birbiriyle irtibatlandırılmamış dağınık cümleler halinde de olabilir mühim olan durmaksızın yazmaktır.

Buna örnek vermiyorum, kendiniz denersiniz.

Kümeleme / Zihin Haritalama

Kümeleme veya zihin haritalama, bir çağrıştırma ağı çizmekten ibaret ama fevkalade zihin açıcı, yol gösterici, cesaretlendiricidir. Hemen örnekleme yapalım, mesela Türk kahvesine dair zihin haritam şudur.

Sonuç

Aslında örnekleme, hikâye etme, neden-sonuç ilişkisi kurma, karşılaştırma yöntemlerini de yazacaktım ama arkadaşın “Çaya püskivit bandıralım mı?” teklifini reddedemeyip burada kesiyorum, başka bir yazıda kısmetse artık…

Sözü bağlayalım hemencecik: Hangi yöntemi uygularsanız uygulayın yeterli araştırma yapmadıysanız ön yazmalar bir atımlık barut olmaktan öteye geçemez, sizi fazla uzağa taşıyamaz. Esaslı bir okuma- düşünme safhasından sonra ön yazmalarınızı yapın. Sonra ilhamla eşliğinde gürül gürül yazarsınız.